Trẻ thiếu sắt: những dấu hiệu âm thầm cha mẹ dễ bỏ qua

Thiếu sắt ở trẻ em không phải lúc nào cũng biểu hiện rầm rộ. Nhiều trẻ vẫn ăn, chơi, đi học bình thường nhưng lại thường xuyên mệt mỏi, kém tập trung, da xanh hơn, móng tay yếu hoặc chậm tăng cân. Vì các dấu hiệu này khá mơ hồ, nhiều cha mẹ dễ nghĩ con chỉ biếng ăn, thiếu ngủ hoặc “đang tuổi lớn nên vậy”. Tuy nhiên, nếu không được phát hiện và xử lý đúng, thiếu sắt có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất, khả năng học tập và sức đề kháng của trẻ.

Sắt là vi chất cần thiết để tạo hemoglobin – thành phần trong hồng cầu giúp vận chuyển oxy đi khắp cơ thể. Khi thiếu sắt, cơ thể trẻ không nhận đủ oxy cho các hoạt động hằng ngày, từ đó dễ xuất hiện tình trạng mệt, lười vận động, khó tập trung, hay cáu gắt hoặc ngủ không ngon. Một số trẻ có biểu hiện da nhợt, lòng bàn tay nhạt màu, môi kém hồng, tóc dễ gãy rụng, móng tay mỏng, dễ xước. Trường hợp nặng hơn có thể thấy trẻ thở nhanh, tim đập nhanh, chóng mặt hoặc ăn uống bất thường như thích nhai đá, ăn đất, giấy, phấn.

Nguyên nhân thiếu sắt ở trẻ thường đến từ chế độ ăn chưa đủ sắt, đặc biệt ở trẻ kén ăn, ăn ít thịt cá, ít thực phẩm giàu vi chất hoặc uống quá nhiều sữa làm giảm cảm giác thèm ăn các thực phẩm khác. Trẻ sinh non, nhẹ cân, trẻ trong giai đoạn tăng trưởng nhanh, trẻ gái tuổi dậy thì bắt đầu có kinh nguyệt cũng có nhu cầu sắt cao hơn. Ngoài ra, một số bệnh lý tiêu hóa, nhiễm ký sinh trùng hoặc tình trạng mất máu kéo dài cũng có thể khiến trẻ thiếu sắt. Để phòng thiếu sắt, cha mẹ nên xây dựng bữa ăn đa dạng cho trẻ. Thực phẩm giàu sắt gồm thịt đỏ, gan, cá, trứng, hải sản, thịt gia cầm, đậu phụ, các loại đậu, rau lá xanh đậm và ngũ cốc tăng cường sắt. Sắt từ thực phẩm động vật thường dễ hấp thu hơn. Với nguồn sắt từ thực vật, nên kết hợp cùng thực phẩm giàu vitamin C như cam, bưởi, ổi, kiwi, cà chua, ớt chuông để hỗ trợ hấp thu.

Tuy nhiên, không nên tự ý mua viên sắt cho trẻ uống khi chưa có chỉ định. Bổ sung sắt sai liều có thể gây táo bón, đau bụng, buồn nôn, thậm chí nguy hiểm nếu quá liều. Khi nghi ngờ trẻ thiếu sắt, cách tốt nhất là đưa trẻ đi khám và làm xét nghiệm máu để xác định chính xác tình trạng thiếu sắt, thiếu máu hoặc các nguyên nhân khác.

Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý nếu trẻ xanh xao kéo dài, mệt mỏi bất thường, kém ăn, chậm lớn, học tập sa sút, hay chóng mặt, thở nhanh hoặc có dấu hiệu ăn những thứ không phải thực phẩm. Thiếu sắt có thể âm thầm, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và cải thiện nếu được phát hiện sớm, bổ sung đúng cách và theo dõi phù hợp.