Sống khỏe 360 - Kênh thông tin tư vấn sức khỏe cộng đồng

https://sk360.vn

Những điều bạn cần biết về rối loạn lưỡng cực

Rối loạn lưỡng cực (bipolar disorder) là một căn bệnh tâm thần phức tạp ảnh hưởng đến tâm trạng và hoạt động của người bệnh. Theo Viện Tâm thần Học Quốc gia Mỹ (National Institute of Mental Health - NIMH), khoảng 2,8% người Mỹ trưởng thành được chẩn đoán mắc rối loạn lưỡng cực trong cuộc đời của mình. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu về các dấu hiệu, nguyên nhân, và cách chữa trị của rối loạn lưỡng cực.
Dấu hiệu của rối loạn lưỡng cực
Rối loạn lưỡng cực được chia thành hai loại chính là rối loạn lưỡng cực I và rối loạn lưỡng cực II. Rối loạn lưỡng cực I là khi người bệnh trải qua ít nhất một cơn mania cấp tính, kèm theo một hoặc nhiều cơn trầm cảm. Rối loạn lưỡng cực II, ngược lại, không có cơn mania cấp tính, mà chỉ có những cơn trầm cảm và hypomania (tình trạng tăng hoạt động và cảm giác tốt hơn bình thường nhưng không đến mức cơn mania).
Những điều bạn cần biết về rối loạn lưỡng cực 1
Các triệu chứng của rối loạn lưỡng cực có thể thay đổi theo từng giai đoạn và từng người. Tuy nhiên, các triệu chứng thường bao gồm:
1. Cơn mania (ở rối loạn lưỡng cực I):
• Tình trạng cảm xúc vượt quá giới hạn bình thường, đặc biệt là cảm giác hạnh phúc và sự phấn khích mạnh mẽ.
• Tăng hoạt động và cần ít giấc ngủ hơn thông thường.
• Nói nhiều hơn, nghĩ nhanh hơn, khó tập trung.
• Hành động không suy nghĩ, tập trung vào những ý tưởng kỳ quặc hoặc phi thực tế.
• Tình trạng sảng khoái và thú vị nhưng đôi khi dẫn đến những hành động liều lĩnh.
2. Hypomania (ở rối loạn lưỡng cực II):
• Tình trạng tăng hoạt động, năng lượng và sự phấn khích nhưng không đến mức cơn mania.
• Tăng cường sự tự tin và khả năng làm việc
• Cảm thấy tốt hơn, tăng nhu cầu tình dục.
• Khả năng tập trung tốt hơn và có năng lực sáng tạo cao hơn.
3. Cơn trầm cảm (cả ở rối loạn lưỡng cực I và II):
• Tình trạng cảm xúc buồn, trống rỗng, mất hứng thú và động lực.
• Tăng cường cảm giác mệt mỏi, giảm năng lượng và khả năng tập trung.
• Tình trạng lo lắng, khó chịu, tự ti và tự ái.
• Ý nghĩa tiêu cực, suy nghĩ về tự sát hoặc tổn thương bản thân.
Nguyên nhân của rối loạn lưỡng cực
Chính xác nguyên nhân của rối loạn lưỡng cực vẫn chưa được rõ ràng. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy rằng yếu tố di truyền, chất thải sinh lý và môi trường đều có thể góp phần gây ra rối loạn lưỡng cực.
1. Yếu tố di truyền: Tính di truyền đóng một vai trò quan trọng trong việc phát triển rối loạn lưỡng cực. Nghiên cứu cho thấy rằng người có gia đình bị rối loạn lưỡng cực có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với những người không có tiền sử bệnh trong gia đình.
2. Chất thải sinh lý: Một số chất thải sinh lý có thể gây ra rối loạn lưỡng cực. Ví dụ, một số chất dược phẩm, chẳng hạn như thuốc trị trầm cảm hoặc thuốc ngủ, có thể khiến các triệu chứng rối loạn lưỡng cực trở nên tồi tệ hơn.
3. Môi trường: Các yếu tố môi trường như căng thẳng, bạo lực gia đình, hoặc sự mất cân bằng hooc-môn trong cơ thể cũng có thể góp phần tạo nên rối loạn lưỡng cực.
Những điều bạn cần biết về rối loạn lưỡng cực 2
Cách chữa trị rối loạn lưỡng cực
Hiện tại, chưa có phương pháp chữa trị nào có thể chữa khỏi hoàn toàn rối loạn lưỡng cực. Tuy nhiên, có một số liệu liệu phù hợp để giảm thiểu các triệu chứng của bệnh.
1. Thuốc 
Thuốc là một cách chữa trị phổ biến và hiệu quả nhất để điều trị rối loạn lưỡng cực. Các loại thuốc được sử dụng trong điều trị rối loạn lưỡng cực bao gồm các loại thuốc ổn định tâm trạng và chống co giật.
Thuốc ổn định tâm trạng
Các loại thuốc ổn định tâm trạng là các loại thuốc được sử dụng để điều chỉnh hệ thống thần kinh và giảm các triệu chứng của rối loạn lưỡng cực. Các loại thuốc này bao gồm:
Lithium: là loại thuốc được sử dụng phổ biến nhất trong điều trị rối loạn lưỡng cực. Lithium giúp điều chỉnh hoạt động của các chất hóa học trong não, giúp cải thiện tâm trạng và giảm các triệu chứng của bệnh. Tuy nhiên, việc sử dụng Lithium cần được giám sát chặt chẽ để tránh các tác dụng phụ như độc tính Lithium.
• Antidepressants: là loại thuốc được sử dụng để điều trị các triệu chứng của trầm cảm, một trong các triệu chứng của rối loạn lưỡng cực. Các loại thuốc này bao gồm selective serotonin reuptake inhibitors (SSRIs) và serotonin-norepinephrine reuptake inhibitors (SNRIs).
Antipsychotics: là loại thuốc được sử dụng để điều trị các triệu chứng của loạn thần kinh và các triệu chứng của rối loạn lưỡng cực trong các trường hợp nặng. Các loại thuốc này bao gồm olanzapine, quetiapine và risperidone.
Thuốc chống co giật
Các loại thuốc chống co giật được sử dụng để kiểm soát các cơn co giật trong rối loạn lưỡng cực. Các loại thuốc này bao gồm:
Carbamazepine: là loại thuốc được sử dụng để kiểm soát các cơn co giật và các triệu chứng của rối loạn lưỡng cực.
Valproic acid: là loại thuốc được sử dụng để kiểm soát các cơn co giật và các triệu chứng của rối loạn lưỡng cực.
Lamotrigine: là loại thuốc được sử dụng để kiểm soát các cơn co giật và giảm các triệu chứng của rối loạn lưỡng cực.
Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc không phải là giải pháp duy nhất và không phải lúc nào cũng hiệu quả. Việc sử dụng thuốc cũng có thể gây ra các tác dụng phụ như buồn nôn, khô miệng, chóng mặt và tăng cân.
Ngoài ra, việc sử dụng thuốc trong điều trị rối loạn lưỡng cực cần phải được theo dõi chặt chẽ bởi các chuyên gia y tế. Bệnh nhân cần thường xuyên đến bác sĩ để theo dõi tình trạng của mình và điều chỉnh liều lượng thuốc khi cần thiết.
2. Tâm lý trị liệu
Tâm lý trị liệu là một phương pháp điều trị hiệu quả cho rối loạn lưỡng cực. Các loại tâm lý trị liệu bao gồm tâm lý học cá nhân, tâm lý trị liệu nhóm và tâm lý trị liệu hành vi. Các phương pháp này giúp cải thiện khả năng xử lý cảm xúc, giảm căng thẳng và giúp bệnh nhân hiểu được cách xử lý và kiểm soát các triệu chứng của bệnh.
Tâm lý học cá nhân
Tâm lý học cá nhân là một phương pháp điều trị rối loạn lưỡng cực bằng cách đưa ra các kỹ năng giúp bệnh nhân hiểu và quản lý các cảm xúc của mình. Trong quá trình điều trị, bệnh nhân sẽ có cơ hội trò chuyện với một nhà tâm lý học về các suy nghĩ, cảm xúc và hành vi của mình. Nhà tâm lý học sẽ hướng dẫn bệnh nhân sử dụng các kỹ năng và chiến lược để quản lý các cảm xúc tiêu cực và tạo ra những trải nghiệm tích cực hơn. Tâm lý học cá nhân có thể giúp bệnh nhân hiểu được tại sao họ cảm thấy mệt mỏi hoặc bối rối, từ đó giúp họ tìm ra cách để cải thiện tâm trạng của mình.
Tâm lý trị liệu nhóm
Tâm lý trị liệu nhóm cũng là một phương pháp hiệu quả để điều trị rối loạn lưỡng cực. Trong tâm lý trị liệu nhóm, bệnh nhân sẽ gặp gỡ và chia sẻ với những người khác đang trải qua những trải nghiệm tương tự. Tại đây, bệnh nhân có thể cảm thấy được sự đồng cảm và chia sẻ với những người khác những mối quan tâm và thách thức của mình. Các buổi họp nhóm này sẽ được dẫn dắt bởi một nhà tâm lý học chuyên nghiệp, giúp bệnh nhân hiểu rõ hơn về bệnh lý và cách kiểm soát các triệu chứng của mình. Tâm lý trị liệu nhóm giúp bệnh nhân cảm thấy thoải mái hơn khi chia sẻ với người khác và có thể giúp họ cảm thấy rẽ hướng và động lực trong quá trình điều trị.
Tâm lý trị liệu hành vi
Tâm lý trị liệu hành vi là một phương pháp điều trị rối loạn lưỡng cực bằng cách tập trung vào những hành vi và thói quen không tốt của bệnh nhân. Trong quá trình điều trị, bệnh nhân sẽ học cách thay đổi hành vi và thói quen không tốt của mình bằng liệu pháp trị liệu hành vi.
Các phương pháp tâm lý trị liệu khác như trị liệu hướng nội, trị liệu tập trung và trị liệu động cơ cũng được sử dụng để giúp bệnh nhân giải quyết các vấn đề liên quan đến rối loạn lưỡng cực. Trong trị liệu hướng nội, bệnh nhân được khuyến khích tập trung vào bên trong để hiểu và kiểm soát cảm xúc của mình. Trong trị liệu tập trung, bệnh nhân được tập trung vào một nhiệm vụ nhất định để giảm bớt căng thẳng. Trong trị liệu động cơ, bệnh nhân được khuyến khích tham gia vào các hoạt động vận động nhằm giảm căng thẳng và cải thiện tâm trạng.
Ngoài ra, cũng có một số phương pháp tâm lý trị liệu mới được nghiên cứu và áp dụng trong điều trị rối loạn lưỡng cực, chẳng hạn như tâm lý trị liệu cảm xúc đồng tình (emotional attunement psychotherapy), trị liệu hành vi quan hệ xã hội (social rhythm therapy), và trị liệu đa phương tiện (multimodal therapy). Các phương pháp này tập trung vào các khía cạnh khác nhau của rối loạn lưỡng cực và giúp bệnh nhân cải thiện các kỹ năng xử lý cảm xúc, duy trì quan hệ xã hội và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Những điều bạn cần biết về rối loạn lưỡng cực 3
3. Tập thể dục và các hoạt động thể chất
Các hoạt động thể chất như tập thể dục và yoga có thể giúp giảm căng thẳng và giảm các triệu chứng của rối loạn lưỡng cực. Các hoạt động này giúp cải thiện tâm trạng và tăng cường sức khỏe tâm lý.
Một số nghiên cứu đã chứng minh rằng tập thể dục đều đặn có thể giúp cải thiện tâm trạng và giảm triệu chứng của rối loạn lưỡng cực. Tập thể dục giúp cơ thể sản xuất các chất hóa học tự nhiên như endorphin và serotonin, làm giảm căng thẳng và tăng cường tâm trạng tích cực.
Các hoạt động thể chất cũng có thể giúp bệnh nhân kiểm soát cân nặng, giảm nguy cơ mắc các bệnh lý liên quan đến cân nặng và tăng cường sức khỏe tổng thể. Một số hoạt động thể chất được khuyến khích cho bệnh nhân rối loạn lưỡng cực bao gồm đi bộ, tập thể dục nhịp điệu, bơi lội và yoga.
Yoga là một hoạt động thể chất và tâm lý kết hợp, có thể giúp giảm căng thẳng và tăng cường sức khỏe tâm lý. Các động tác yoga có thể giúp giải tỏa áp lực và loại bỏ suy nghĩ tiêu cực, giúp bệnh nhân tập trung vào cảm giác và tăng cường sự chú ý. Một số loại yoga như hatha yoga và yin yoga được coi là giúp giảm căng thẳng và tăng cường sự thư giãn.
Tuy nhiên, trước khi bắt đầu bất kỳ hoạt động thể chất nào, bệnh nhân nên thảo luận với bác sĩ để tìm ra phương pháp phù hợp và đảm bảo an toàn.
4. Thực phẩm và chế độ ăn uống
Các chế độ ăn uống lành mạnh và giàu dinh dưỡng cũng có thể giúp giảm các triệu chứng của rối loạn lưỡng cực. Các chất dinh dưỡng như omega-3, axit folic và vitamin D có thể giúp cải thiện tâm trạng và giảm căng thẳng.
Ngoài việc sử dụng thuốc và tâm lý trị liệu, chế độ ăn uống cũng đóng một vai trò quan trọng trong điều trị rối loạn lưỡng cực. Các chế độ ăn uống lành mạnh và giàu dinh dưỡng có thể giúp cải thiện tình trạng tâm lý của bệnh nhân.
Một số loại thực phẩm được cho là có lợi cho bệnh nhân rối loạn lưỡng cực, bao gồm thực phẩm giàu chất béo omega-3, axit folic và vitamin D. Các thực phẩm giàu omega-3 bao gồm cá hồi, cá thu, cá mackerel, quả hạnh nhân, hạt chia và dầu cá. Omega-3 là chất béo có lợi cho sức khỏe và đã được chứng minh là giúp giảm các triệu chứng của rối loạn lưỡng cực.
Axit folic là một loại vitamin B được tìm thấy trong rau xanh, quả bơ, đậu tương và các loại thực phẩm chứa đạm khác. Nghiên cứu đã cho thấy rằng axit folic có thể giúp giảm triệu chứng của rối loạn lưỡng cực và cải thiện tâm trạng.
Vitamin D là một loại vitamin quan trọng cho sức khỏe xương và cũng có thể giúp cải thiện tâm trạng. Các nguồn giàu vitamin D bao gồm cá hồi, cá thu, nấm và trứng.
Ngoài các loại thực phẩm này, bệnh nhân rối loạn lưỡng cực cũng nên tập trung vào các loại thực phẩm giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất, bao gồm rau xanh, trái cây, hạt, ngũ cốc và thịt gà, cá và thịt đỏ có chứa ít chất béo bão hòa.
Đồng thời, các chế độ ăn uống cần tránh các thực phẩm có chứa caffeine và đường, vì chúng có thể làm tăng cảm giác lo lắng và căng thẳng. Bệnh nhân cũng nên tránh các loại thực phẩm có chứa chất kích thích như chocolate, thuốc lá và các loại đồ uống có cồn.
Tóm lại, chế độ ăn uống lành mạnh và giàu dinh dưỡng cùng với việc sử dụng thuốc và tâm lý trị liệu có thể giúp giảm các triệu chứng của rối loạn lưỡng cực và cải thiện tâm trạng.
5. Hỗ trợ xã hội
Hỗ trợ xã hội là một phương pháp hiệu quả để giảm các triệu chứng của rối loạn lưỡng cực. Các nhóm hỗ trợ xã hội và các nhóm thảo luận có thể giúp bệnh nhân có thể chia sẻ và hiểu được về bệnh, đồng thời cũng giúp bệnh nhân giảm căng thẳng và tăng cường khả năng kiểm soát các triệu chứng của bệnh.
Ngoài ra, các dịch vụ hỗ trợ xã hội như tài trợ cho việc điều trị và hỗ trợ tài chính cũng có thể giúp bệnh nhân tập trung vào việc chữa trị bệnh. Những người bị rối loạn lưỡng cực cần phải có sự hỗ trợ và cảm giác đồng thuận từ gia đình, bạn bè và những người thân cận để có thể vượt qua khó khăn trong quá trình điều trị.
Ngoài ra, việc giảm thiểu các tác động tiêu cực của rối loạn lưỡng cực cũng cần được quan tâm. Bệnh nhân nên tránh các tác nhân kích thích như rượu, thuốc lá và ma túy. Nếu bệnh nhân đang sử dụng thuốc, cần tuân thủ đúng liều lượng và chỉ dùng theo chỉ định của bác sĩ để tránh tác dụng phụ không mong muốn.
Cuối cùng, bệnh nhân cần có sự kiên nhẫn và chủ động trong quá trình chữa trị. Điều trị rối loạn lưỡng cực là một quá trình dài và đòi hỏi sự chăm chỉ và kiên trì. Bệnh nhân cần phải thường xuyên kiểm tra sức khỏe và tuân thủ đúng phác đồ điều trị của bác sĩ để đạt được hiệu quả cao nhất.
Trong kết luận, rối loạn lưỡng cực là một bệnh tâm lý nghiêm trọng và có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Tuy nhiên, với việc sử dụng các phương pháp điều trị hiệu quả như thuốc, tâm lý trị liệu, tập thể dục và chế độ ăn uống lành mạnh, bệnh nhân có thể kiểm soát và giảm các triệu chứng của bệnh. Ngoài ra, sự hỗ trợ xã hội và tình thân của gia đình, bạn bè cũng rất quan trọng trong quá trình chữa trị.
Rối loạn lưỡng cực là một bệnh tâm thần nguy hiểm và ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý và vật lý của bệnh nhân. Tuy nhiên, với việc chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời, bệnh nhân có thể kiểm soát được các triệu chứng của bệnh và cải thiện chất lượng cuộc sống của mình. Để ngăn ngừa và điều trị rối loạn lưỡng cực hiệu quả, các bệnh nhân nên thường xuyên đi khám bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Ngoài ra, việc giảm thiểu stress, thực hành các phương pháp giảm căng thẳng và duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh cũng rất quan trọng.

Tác giả: Thu Trà

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây