Bí quyết giúp mẹ nhanh phục hồi sau khi sinh mổ

Việc chăm sóc sau sinh mổ không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người mẹ mà còn đến quá trình chăm sóc cho em bé mới sinh. Bí quyết giúp mẹ nhanh phục hồi sau sinh mổ không chỉ nằm ở việc tuân thủ đúng các hướng dẫn y tế mà còn bao gồm cả tinh thần lạc quan, sự hỗ trợ từ gia đình và những biện pháp chăm sóc cá nhân đặc biệt
24 tiếng sau phẫu thuật
Sau khi phẫu thuật, trong vòng 24 giờ đầu, người mẹ sẽ được chuyển về phòng nghỉ để nghỉ ngơi và chuẩn bị cho quá trình hồi sức. Hiệu ứng của thuốc mê có thể làm cho mẹ cảm thấy mệt mỏi và có thể xuất hiện tình trạng trướng hơi. Khoảng một tiếng sau khi sinh mổ, mẹ sẽ tỉnh táo hoàn toàn, bắt đầu chấp nhận thực tế và sẵn sàng bắt đầu quá trình hồi phục.
12 tiếng sau sinh mổ
Sau 12 giờ từ lúc sinh mổ, người mẹ có thể bắt đầu quay trở lại với ăn uống. Tuy nhiên, mẹ vẫn có thể trải qua tình trạng đầy hơi do hệ tiêu hóa hoạt động chậm hơn. Việc đứng dậy và đi dạo quanh phòng có thể giúp giảm bớt cảm giác này và khuyến khích sự hoạt động của hệ tiêu hóa. Đây là một phần quan trọng của quá trình hồi phục, giúp cơ thể mẹ dần dần quen với các hoạt động bình thường sau khi trải qua quá trình sinh mổ.
24 tiếng sau sinh mổ
Trong khoảng 24 giờ sau khi sinh mổ, có những điểm quan trọng mà người mẹ cần chú ý để hỗ trợ quá trình phục hồi:
Bắt đầu từ bữa ăn nhẹ như súp, canh. Bữa cuối cùng của ngày thứ 2 sau sinh, mẹ có thể ăn nhiều hơn một chút, nhưng vẫn nên chọn các thực phẩm phù hợp với người mới sinh mổ.
Thực hiện các hoạt động chân tay nhẹ nhàng như xoay người, trở mình, tập ngồi dậy nhẹ nhàng để kích thích hoạt động của ruột, dạ dày, điều tiết khí, giúp ngăn chặn tình trạng dính ruột. Sau khi rút ống thông tiểu, mẹ có thể thực hiện việc đi tiểu mặc dù có thể gây đau. Yêu cầu sự hỗ trợ từ y tá để giảm đau và thực hiện tốt hơn.
Cho trẻ bú sữa sớm để kích thích dạ con co bóp, giúp đẩy sản dịch ra ngoài. Trong trường hợp khó khăn, sự hỗ trợ từ các chuyên gia y tế là quan trọng.
Đứng dậy và di chuyển quanh phòng là quan trọng để kích thích sự phục hồi và ngăn chặn tình trạng táo bón hoặc cục máu đông trong cơ thể. Nhẹ nhàng massage chân và cử động các ngón chân, bàn chân cũng hỗ trợ quá trình lưu thông máu.
Chế độ dinh dưỡng
Ban đầu, mẹ chưa thể ăn được nhiều, do đó cần tập trung vào việc bù nước và điện giải, cung cấp glucid để đảm bảo đủ lượng calo cần thiết cho việc nuôi dưỡng cơ thể và giảm giáng hóa protein. 
Trong những ngày tiếp theo, khẩu phần ăn của mẹ cần được tăng lên và giảm dần việc truyền tĩnh mạch. Khẩu phần ăn cần tăng dần về năng lượng và hàm lượng protein. 
Bắt đầu từ 500 Kcal và 30 gam protein, sau đó cứ 1 – 2 ngày tăng thêm 250 – 500 Kcal cho đến khi đạt 2000 kcal/ ngày. Sữa là lựa chọn tốt nhất vào giai đoạn này, nên ăn dưới dạng sữa pha nước cháo. 
Ngoài ra, sữa bột đã loại bơ, dùng sữa đậu nành cũng là lựa chọn phù hợp. Ăn thức ăn mềm hạn chế thức ăn có xơ. Tập trung cho mẹ ăn các loại thức ăn có nhiều vitamin B, C, PP như nước cam, chanh. Chia khẩu phần ăn làm 4 – 6 bữa.
Trong giai đoạn hồi phục khi vết mổ đã liền, chế độ ăn uống cần cung cấp đầy đủ calo và protein để tăng nhanh thể trọng và giúp vết thương mau lành. Protein có thể tới 120 – 150g/ ngày và năng lượng có thể tới 2500 kcal – 3000 kcal/ ngày. Khẩu phần này phải được chia thành nhiều bữa trong ngày (5-6 bữa/ ngày hoặc hơn).  Dùng nhiều sữa, trứng, thịt, cá, đậu đỗ để cung cấp chất đạm và các loại hoa quả để tăng vitamin C và vitamin nhóm B.
Tăng cường cho mẹ ăn các món chứa nhiều đạm như sữa, trứng, thịt, cá, sữa chua, phô mai,…các món chứa nhiều vitamin và khoáng chất như trái cây (cam, bưởi, chanh, dâu tây, kiwi…) rau xanh, đậu đỗ, cà rốt, đu đủ, bí đỏ, khoai lang… để tránh táo bón, giúp nhanh lành vết mổ, tăng sức đề kháng, giảm nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ.
Nên uống 2 – 3 lít nước mỗi ngày để bù lại lượng nước đã mất và giúp bài trừ hết độc tố của thuốc men ra khỏi cơ thể.
Nếu vừa mới sinh mổ, hãy cố gắng hạn chế các thực phẩm gây viêm như thịt đỏ, bánh mì trắng và đồ chiên. Thay vào đó, hãy sử dụng các thực phẩm kháng viêm như cải kale, bông cải xanh, các loại hạt. Các thực phẩm giàu axit amin, như gà và cá hồi cũng giúp cơ thể hồi phục nhanh hơn.
Chăm sóc vết mổ
Để đảm bảo quá trình hồi phục sau sinh mổ diễn ra thuận lợi, ngoài việc cung cấp chế độ dinh dưỡng phù hợp, cần giữ gìn vệ sinh cá nhân và chăm sóc vết thương. Việc giữ cho vết thương luôn khô, sạch sẽ sẽ giúp quá trình lành vết thương diễn ra nhanh chóng hơn.
Sau khi sinh mổ, vùng vết mổ sẽ tê, đau sưng và hơi thâm hơn vùng da xung quanh. Mẹ cần được kiểm tra vết mổ thường xuyên để đảm bảo không có biến chứng. Hướng dẫn cách chăm sóc vết mổ cũng rất quan trọng, bao gồm việc đặt nhẹ tay hoặc gối lên vết mổ mỗi khi ho, hắt hơi hay cười. Khi vệ sinh vết mổ, không nên chà xát vết thương mà hãy nhẹ nhàng lau khô bằng khăn. Tránh ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp vào vết mổ và nên tham khảo ý kiến bác sĩ về việc sử dụng kháng sinh và các loại dầu, kem bôi vào vết thương để đảm bảo an toàn và nhanh chóng hồi phục sau sinh mổ.
Việc tự theo dõi các dấu hiệu nhiễm trùng sau sinh mổ là rất quan trọng. Mẹ mới sinh nên đo nhiệt độ cơ thể mỗi ngày và để ý các dấu hiệu nhiễm trùng như sưng phù, đau, vết tấy đỏ hay ớn lạnh. Nếu các triệu chứng này xuất hiện, mẹ cần liên lạc ngay với bác sĩ hoặc phòng cấp cứu để được tư vấn và điều trị kịp thời.
Mặc dù sinh mổ không đụng chạm đến vùng âm đạo, nhưng việc chăm sóc và vệ sinh vùng âm đạo sau sinh cũng rất quan trọng. Mẹ mới sinh có thể gặp xuất huyết âm đạo trong suốt 1 tháng sau sinh, do đó việc sử dụng băng vệ sinh để thấm hút dịch và tắm rửa đúng cách là điều cần thiết để đảm bảo vệ sinh cá nhân.
Tuy nhiên, mẹ mới sinh cần tránh tắm bồn hoặc ngâm mình lâu trong nước để không gây nhiễm trùng do tử cung vẫn chưa co lại hoàn toàn. Tránh để vết thương tiếp xúc với nước và không sử dụng các loại thụt rửa hoặc nhét vào âm đạo để vệ sinh mà không có sự hướng dẫn của bác sĩ. 
Nếu mẹ mới sinh gặp tình trạng ra huyết nhiều, ra dịch hôi hoặc bị sốt cần gọi cho bác sĩ ngay lập tức để được kiểm tra và điều trị kịp thời.
Chế độ vận động và nghỉ ngơi của mẹ
Mặc dù việc ngồi dậy và đi lại lần đầu có thể gây đau đớn, nhưng nó giúp quá trình phục hồi của mẹ diễn ra nhanh chóng hơn. Khi được phép, việc tập thể dục bằng cách đi bộ khoảng 30 phút mỗi ngày sẽ giúp giải phóng khí ứ đọng trong ruột, tăng cường tuần hoàn máu và hỗ trợ quá trình hồi phục. Một số trường hợp có thể yêu cầu mẹ bắt đầu tập luyện ngay từ khi xuất viện.
Tập đi cầu thang cũng là một phương pháp hữu ích giúp quá trình phục hồi sau sinh mổ. Khi đi lên cầu thang, mẹ nên quay lưng lại và đi lên từ từ để giảm áp lực lên cơ bụng và giảm đau. Đồng thời, việc giữ vùng vết mổ bằng cách ôm nhẹ một cái gối sẽ giúp hạn chế chuyển động cơ bụng và giảm đau khi cười hoặc ho. Đặt nhiều gối xung quanh khi ngủ cũng sẽ giúp hạn chế va chạm với vật cứng và giảm đau.
Sau sinh, việc sử dụng băng vệ sinh để thấm sản dịch tử cung là cần thiết do kích thước tử cung co lại và sản dịch có thể chảy ra ngoài theo đường âm đạo. Tuyệt đối không sử dụng tampon trong thời gian này để tránh nhiễm trùng.
Khi di chuyển sau sinh mổ, mẹ cần nhờ sự hỗ trợ từ chồng hoặc y tá và tránh gập người về phía trước. Nên đứng thẳng và không nhìn xuống dưới, cũng như tránh mang vác vật nặng và không thực hiện các động tác mạnh. Nghỉ ngơi sau sinh mổ cũng rất quan trọng, mẹ nên tận dụng mọi cơ hội để nghỉ ngơi, ngủ khi bé ngủ và nhờ sự giúp đỡ từ người khác để có thời gian nghỉ ngơi đủ. Cho con bú
Sau khi mẹ hồi phục hoàn toàn và bé khỏe mạnh, mẹ có thể bắt đầu cho con bú. Tuy nhiên, đối với các mẹ sau sinh mổ, việc nuôi con bằng sữa mẹ có thể gây ra nhiều khó khăn do quá trình sinh mổ. Do đó, sản phụ cần tìm kiếm sự trợ giúp và hỗ trợ từ người thân hoặc chuyên gia để có thể nuôi con bằng sữa mẹ một cách hiệu quả.
Có nhiều tư thế cho con bú sữa mẹ mà các mẹ có thể áp dụng để tạo sự thoải mái cho cả mẹ và bé. Tư thế nằm là một trong những tư thế phổ biến, trong đó mẹ và bé nằm nghiêng trên giường đối diện nhau. Sử dụng gối để nâng đỡ phần đầu, cổ và lưng sẽ giúp người mẹ cảm thấy thoải mái hơn. 
Ngoài ra, tư thế ngồi hoặc tư thế nằm nửa ngồi cũng là những lựa chọn phù hợp. Mẹ có thể ngồi trên giường và đặt một chiếc gối lên đùi để đặt bé lên gối, giúp bé không chạm đến vết mổ và dễ dàng cho bé bú sữa mẹ.
Trường hợp không có bé bên cạnh, người mẹ vẫn có thể bắt đầu việc nuôi con bằng sữa mẹ bằng cách tập vắt sữa bằng tay hay máy hút sữa ngay trong vòng 12 giờ đầu sau sinh. Việc vắt sữa bằng tay trong 2 ngày đầu tiên sẽ mang lại hiệu quả cao hơn vắt sữa bằng máy. 
Kiên trì vắt sữa mỗi vài giờ sẽ giúp sữa mẹ mau về nhiều, giúp mẹ tránh được tình trạng căng tức vú và cung cấp được lượng sữa non cần thiết cho con. Khi việc đau vết mổ gây ảnh hưởng nhiều đến việc cho con bú, hãy liên hệ bác sĩ để được tư vấn và sử dụng thuốc giảm đau.
Việc nuôi con bằng sữa mẹ sau sinh mổ có thể gặp nhiều khó khăn, nhưng với sự hỗ trợ và kiên nhẫn, các mẹ hoàn toàn có thể thành công trong việc này.