Nước uống “khoái khẩu” này làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường

Theo kết quả điều tra của Bộ Y tế năm 2021, tỷ lệ mắc bệnh tiểu đường ở người trưởng thành tại Việt Nam ước tính là 7,1%, tương đương với khoảng gần 5 triệu người đang mắc bệnh tiểu đường. Đây là tỷ lệ cao so với nhiều nước trong khu vực. 
Người mắc bệnh tiểu đường ở Việt Nam đang có xu hướng gia tăng nhanh chóng. Theo kết quả điều tra năm 2002, tỷ lệ này chỉ là 2,7%. Nguyên nhân của sự gia tăng này là do thay đổi về lối sống, khẩu phần ăn và tình trạng thừa cân, béo phì.
Tiểu đường là một bệnh mạn tính, nếu không được kiểm soát tốt có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như tim mạch, đột quỵ, suy thận, mù lòa, cắt cụt chi,... Đồ uống có đường dễ gây nghiện
Đường là một loại chất kích thích, khi được tiêu thụ, nó sẽ kích thích não giải phóng dopamine, một chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm giác hạnh phúc và thỏa mãn. Sự giải phóng dopamine này có thể dẫn đến cảm giác thèm ăn đồ ngọt, và nếu thói quen này tiếp tục, có thể dẫn đến nghiện.
Nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người uống nhiều đồ uống có đường có nhiều khả năng bị nghiện hơn những người uống ít hoặc không uống. Một nghiên cứu năm 2018 cho thấy rằng những người uống hơn hai lon nước ngọt mỗi ngày có nhiều khả năng mắc chứng nghiện thực phẩm hơn những người uống ít hơn một lon.
Ngoài ra, những người có khuynh hướng nghiện như người mắc bệnh tâm thần hoặc có tiền sử gia đình nghiện chất kích thích, có nhiều khả năng bị nghiện đồ uống có đường. Mối quan hệ giữa đồ uống có đường và bệnh tiểu đường tuýp 2
Mối liên hệ giữa việc tiêu thụ đồ uống có đường và bệnh đái tháo đường tuýp 2 đã được nhiều nghiên cứu khoa học chứng minh. Các nghiên cứu cho thấy rằng nguy cơ mắc bệnh tăng lên đáng kể khi tiêu thụ đồ uống chứa đường, đặc biệt là nước ngọt và đồ uống giàu đường thêm.
Người tiêu thụ 1-2 lon nước ngọt, coca… hàng ngày có thể đối mặt với việc tăng 26% nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường tuýp 2. Người trưởng thành châu Á thường có thói quen tiêu thụ loại đồ uống này, do vậy, nguy cơ mắc bệnh là rất cao.
Các nghiên cứu cũng khẳng định, nếu uống khoảng 100ml nước ngọt mỗi ngày trong suốt 4 năm có thể tăng đến 16-18% nguy cơ phát triển đái tháo đường tuýp 2. Tuy nhiên, việc thay thế nước ngọt có đường bằng nước lọc, cà phê đen hoặc trà có thể giảm từ 2-10% nguy cơ.
Mối quan hệ giữa đồ uống có đường và nguy cơ đái tháo đường tuýp 2 được giải thích thông qua nhiều cơ chế, trong đó, một nửa nguy cơ được cho là xuất phát từ việc tăng chỉ số khối cơ thể (BMI). Điều này nhấn mạnh hơn nữa tầm quan trọng của việc thay thế lối sống ăn uống bằng những lựa chọn thức uống có lợi cho sức khỏe. Đường glucose và fructose trong các loại đồ uống có thể đóng góp vào sự kháng insulin, tăng đường huyết và làm tăng nguy cơ phát triển đái tháo đường tuýp 2. Đồng thời, lượng calo cao trong đồ uống có đường làm tăng cân và tăng mỡ bụng.
Ngoài ra, các loại đường trong đồ uống có thể gây ra kháng insulin, giảm khả năng cơ thể sử dụng insulin và gây ra sự không ổn định trong mức đường huyết. 
Để giảm rủi ro mắc bệnh đái tháo đường tuýp 2, cần hạn chế tiêu thụ đồ uống có đường và duy trì một lối sống lành mạnh với chế độ ăn uống cân đối và hoạt động vận động đều đặn.
Cách “cai” đồ uống có đường
1. Đặt mục tiêu thực tế
Đừng cố gắng loại bỏ hoàn toàn đồ uống có đường ngay lập tức. Sẽ rất dễ thất bại và khiến bạn nản lòng. Thay vào đó, hãy bắt đầu bằng cách đặt mục tiêu giảm lượng đồ uống có đường tiêu thụ mỗi ngày. 
Ví dụ, bạn có thể bắt đầu bằng cách giảm một lon nước ngọt mỗi ngày. Sau khi đạt được mục tiêu đó, có thể tiếp tục giảm lượng đồ uống có đường thêm nữa.
2. Thay thế đồ uống có đường bằng đồ uống lành mạnh
Có thể thay thế chúng bằng đồ uống lành mạnh. Một số lựa chọn thay thế tốt bao gồm:
• Nước lọc
• Nước trái cây tươi không đường
• Sữa ít béo hoặc không béo
• Trà hoặc cà phê không đường 3. Tránh các kích thích
Những cảm xúc kích thích như căng thẳng hoặc buồn chán, có thể khiến bạn thèm đồ uống có đường. Để tránh thèm ăn, hãy cố gắng tránh các kích thích này. 
Nếu bạn cảm thấy căng thẳng hoặc buồn chán, hãy thử các cách khác để giải tỏa căng thẳng, chẳng hạn như tập thể dục, nghe nhạc hoặc dành thời gian cho người thân.
4. Kiên trì
Cai nghiện đồ uống có đường cần có thời gian và sự kiên trì. Đừng nản lòng nếu bạn mắc sai lầm. Chỉ cần tiếp tục cố gắng và bạn sẽ đạt được mục tiêu của mình.
Dưới đây là một số mẹo cụ thể hơn mà bạn có thể áp dụng:
Đọc nhãn thực phẩm cẩn thận
Khi mua đồ uống, hãy đọc nhãn thực phẩm cẩn thận để kiểm tra lượng đường trong đồ uống. Các đồ uống có chứa nhiều hơn 25 gam đường trên mỗi khẩu phần thường được coi là có lượng đường cao. Tự pha chế đồ uống tại nhà
Nếu bạn thích uống nước trái cây, hãy tự pha chế tại nhà để kiểm soát lượng đường. Bạn có thể sử dụng nước trái cây tươi hoặc nước ép trái cây đông lạnh không đường.
Tìm kiếm sự hỗ trợ
Nếu bạn cảm thấy khó khăn trong việc cai nghiện đồ uống có đường, hãy tìm kiếm sự hỗ trợ từ bạn bè, gia đình hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần. Họ có thể giúp bạn duy trì động lực và hỗ trợ bạn vượt qua những thách thức.