Thiếu máu thiếu sắt: mệt mỏi kéo dài đừng vội nghĩ chỉ do thiếu ngủ

Mệt mỏi, chóng mặt, da xanh, hụt hơi khi leo cầu thang, tim đập nhanh, lạnh tay chân… là những biểu hiện nhiều người thường quy cho thiếu ngủ hoặc làm việc quá sức. Tuy nhiên, đây cũng có thể là dấu hiệu của thiếu máu thiếu sắt – một tình trạng khá phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua. Sắt là thành phần quan trọng giúp cơ thể tạo hemoglobin, chất trong hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển oxy. Khi thiếu sắt, cơ thể không tạo đủ hồng cầu khỏe mạnh, các mô nhận ít oxy hơn và người bệnh dễ cảm thấy mệt mỏi, giảm tập trung, hoa mắt, chóng mặt.

Nguyên nhân thiếu sắt có thể do ăn uống thiếu chất, mất máu kéo dài, kinh nguyệt nhiều, mang thai, bệnh lý tiêu hóa làm giảm hấp thu hoặc chảy máu đường tiêu hóa. Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người ăn chay không cân đối và người cao tuổi là những nhóm cần đặc biệt chú ý.

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng. Sắt có nhiều trong thịt đỏ, gan, cá, trứng, hải sản, đậu đỗ, rau xanh đậm, mè, ngũ cốc tăng cường sắt. Sắt từ thực phẩm động vật thường dễ hấp thu hơn. Khi ăn thực phẩm giàu sắt từ thực vật, nên kết hợp với vitamin C từ cam, bưởi, ổi, chanh, cà chua để tăng hấp thu.

Ngược lại, trà đặc, cà phê, canxi liều cao hoặc một số thực phẩm có thể làm giảm hấp thu sắt nếu dùng sát bữa ăn. Vì vậy, người thiếu sắt nên chú ý cách phối hợp thực phẩm, không chỉ ăn nhiều là đủ. Điều quan trọng là không tự ý uống viên sắt kéo dài khi chưa xét nghiệm. Thừa sắt cũng có thể gây hại, nhất là với người có bệnh gan, rối loạn chuyển hóa sắt hoặc dùng sai liều. Nếu nghi ngờ thiếu máu, cần làm xét nghiệm máu để xác định nguyên nhân và mức độ thiếu.

Cần đi khám sớm nếu mệt mỏi kéo dài, khó thở, đau ngực, tim đập nhanh, đi ngoài phân đen, kinh nguyệt quá nhiều hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Thiếu máu không chỉ là “thiếu chất”, mà có thể là dấu hiệu của một bệnh lý cần được tìm đúng nguyên nhân.