Bàn chân xuất hiện dấu hiệu lạ: Khi nào cần nghĩ đến biến chứng tiểu đường?

Đái tháo đường từ lâu đã được biết đến là một căn bệnh mạn tính nguy hiểm, âm thầm tàn phá các hệ cơ quan, đặc biệt là mạch máu và dây thần kinh. Trong đó, đôi bàn chân thường là nơi hứng chịu nhiều rủi ro tổn thương nhất bởi vị trí nằm xa tim, phải gánh toàn bộ trọng lượng cơ thể và liên tục tiếp xúc với các tác động cơ học. Mặc dù không phải mọi dấu hiệu bất thường ở chân đều do đái tháo đường, nhưng với những người có nguy cơ cao, việc theo dõi sát sao khu vực này là vô cùng cấp thiết để chúng ta kịp thời phát hiện tình trạng suy giảm tuần hoàn hay tổn thương thần kinh ngoại biên. Một trong những biểu hiện điển hình và nguy hiểm nhất là tình trạng tê bì, châm chích hoặc mất dần cảm giác đau, nóng, lạnh ở bàn chân. Tổn thương thần kinh khiến nhiều người bệnh rơi vào tình trạng giẫm phải vật nhọn, đi giày quá chật hay thậm chí bị bỏng nước sôi mà hoàn toàn không hay biết. Sự mất cảm giác này vô tình biến những tác động nhỏ bé như một vết xước do đường may tất cứng hay viên sỏi kẹt trong giày trở thành những vết loét nghiêm trọng; đặc biệt khi kết hợp với tình trạng tuần hoàn máu kém, vết thương sẽ rất khó lành và dễ dàng bị nhiễm trùng. Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần đặc biệt lưu tâm đến những thay đổi trên bề mặt da. Việc tổn thương các dây thần kinh điều khiển tuyến mồ hôi sẽ làm da chân trở nên thô ráp, bong tróc và nứt nẻ, tạo "cửa ngõ" lý tưởng cho vi khuẩn xâm nhập. Tại các điểm chịu áp lực lớn, những lớp chai sừng sẽ hình thành và rất có thể che giấu tổn thương sâu bên dưới. Trong những trường hợp này, chúng ta tuyệt đối không được tự ý dùng dao, kéo hay hóa chất để cắt gọt chai chân tại nhà nhằm tránh nguy cơ chảy máu; tương tự, nếu xuất hiện các mụn nước tự phát, tuyệt đối không được chọc vỡ để bảo vệ lớp màng da tự nhiên. Sự thay đổi về màu sắc và nhiệt độ của bàn chân cũng là một hồi chuông cảnh báo dòng máu lưu thông đang bị cản trở. Bàn chân thường xuyên lạnh lẽo, da nhợt nhạt hay tím tái, rụng lông cẳng chân và móng dày lên đều là những dấu hiệu của bệnh động mạch ngoại biên. Một sai lầm tai hại mà chúng ta thường mắc phải khi thấy chân lạnh là tự ý dùng túi chườm nóng; đối với người đã suy giảm cảm giác, hành động này có thể dẫn đến bỏng nặng ngoài ý muốn. Không chỉ vậy, tổn thương thần kinh còn làm mất đi khả năng cảm nhận vị trí, khiến người bệnh dễ loạng choạng, mất thăng bằng và vấp ngã thay vì chỉ đơn thuần là do vấn đề tuổi tác. Để bảo vệ đôi chân an toàn, mỗi người chúng ta cần thiết lập một thói quen chăm sóc tỉ mỉ hàng ngày. Hãy rửa chân bằng nước ấm vừa phải, lau khô nhẹ nhàng, đặc biệt là các kẽ ngón và chỉ thoa kem dưỡng ở vùng da thô ráp, tuyệt đối tránh bôi vào kẽ ngón để phòng ngừa nấm mốc. Trước khi xỏ giày, luôn nhớ kiểm tra kỹ bên trong để loại bỏ các dị vật, chọn những đôi giày vừa vặn, êm ái và phải từ bỏ hoàn toàn thói quen đi chân trần, kể cả khi sinh hoạt trong nhà. Cuối cùng, chúng ta phải lập tức tìm đến sự chăm sóc y tế khẩn cấp nếu bàn chân đột ngột lạnh, tím tái, đau dữ dội, xuất hiện vết loét, có mùi hôi hay vùng da chuyển màu đen hoại tử. Việc nâng niu đôi bàn chân không chỉ dừng lại ở các bước chăm sóc bên ngoài, mà cốt lõi vẫn là việc chúng ta chủ động kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp, mỡ máu và từ bỏ thuốc lá để ngăn chặn tận gốc các biến chứng lâu dài.